Độc hoạt là vị thuốc quý, rất tốt cho hệ xương khớp và được sử dụng lâu đời trong Đông y, và hiện là một thành phần trong thực phẩm chức năng Bổ xương khớp Cây Đa.
Dược liệu độc hoạt
Độc hoạt hay còn gọi là đương quy lông; có tên khoa học là Angelica pubescens Maxim f. biserrata Shan et Yuan, thuộc họ Hoa tán – Apiaceae.
Độc hoạt là loài cây sống nhiều năm, cao 60-100m, toàn thân màu tía, không có lông, có rãnh dọc. Lá kép 2-3 lần lông chim; lá chét nguyên hoặc chia thuỳ, mép có răng cưa tù; cuống lá nhỏ phình thành bẹ ở gốc, trên gân lá có lông ngắn và thưa. Cụm hoa hình tán kép, gồm 10-25 cuống tán nhỏ; mỗi tán nhỏ có 15-30 hoa. Hoa màu trắng. Quả bế đôi, hình thoi dẹt, trên lưng có ống đầu. Mùa hoa tháng 7-9, quả tháng 9-10.
Cây độc hoạt
Độc hoạt có nguồn gốc từ Trung Quốc, được nhập trồng ở vùng núi Lào Cai. Vào tháng 2 tháng 8, người ta đào rễ, rửa sạch phơi khô. Rễ lúc tươi màu trắng, mùi thơm hắc; khi phơi khô ngoài vỏ biến thành màu xám, trong ruột màu vàng, chất nhẹ xốp, vị cay.
Theo Đông y, độc hoạt vị cay, đắng, tính hơi ấm; có tác dụng khư phong thấp, thông tê, giảm đau; thường được dùng trị phong thấp đau khớp, trúng phong co quắp, lưng gối đau mỏi, chân tay tê cứng. Liều dùng 4-12g, dạng thuốc sắc và thường phối hợp với các vị khác.
Còn theo y dược học hiện đại, thành phần hoá học có trong độc hoạt gồm: bergapten, columbianadin, columbianetin, umbelliferon, angelol A-ll… Các bác sỹ thường dùng độc hoạt để làm thuốc giảm đau, an thần, kháng viêm, hạ huyết áp, chích tĩnh mạch có tác dụng hưng phấn hô hấp, ức chế ngưng tập tiểu cầu, chống loét bao tử…
Bài thuốc hay sử dụng độc hoạt
Trị chứng ngoại cảm phong hàn, đau đầu mình: Độc hoạt 8g, ma hoàng 4g, xuyên khung 4g, cam thảo 4g, sinh khương 3 lát, sắc uống. Trường hợp táo bón gia đại hoàng 4g.
Độc hoạt đã qua sơ chế
Trị viêm phế quản mạn tính: Độc hoạt 9g, đường đỏ 15g (theo tỷ lệ chế thành cao) cho liều 1 ngày, chia 3 – 4 lần uống.
Chữa trúng phong cấm khẩu, cắn răng cứng đờ: Độc hoạt 20g, xuyên khung, xương bồ, mỗi vị 10g, sắc uống.
Trị chứng đau thấp, viêm thấp khớp mạn tính, đau phần dưới chân nhiều: Độc hoạt 10g, tang ký sinh, tần giao, tế tân, đương qui, sinh địa, xuyên khung, bạch thược, nhân sâm, bạch linh, cam thảo, phòng phong, nhục quế, đỗ trọng, ngưu tất đều 6 – 8g. Tất cả cho vào nồi, sắc uống.
Chữa phong thấp đau lưng, đau khớp xương, vận động khó khăn: Độc hoạt, tầm gửi dâu, xuyên khung, đương quy, ngưu tất, cẩu tích, thiên niên kiện, sinh địa, mỗi vị 8-12g, sắc uống.
Dộc hoạt rất tốt cho hệ xương khớp của con người
Trị các chứng phong hư sau khi sinh: Độc hoạt, bạch tiên bì, mỗi thứ 120g, sắc với 3 thăng nước còn 2 thăng, chia làm 3 lần uống.
Trị răng sưng đau: Độc hoạt nấu với rượu, ngậm. Nếu chưa công hiệu dùng độc hoạt, điạ hoàng mỗi thứ 120g, tán bột, mỗi lần dùng 12g sắc với một chén nước, uống nóng, uống xong nằm một lát rồi uống tiếp.
Bổ xương khớp Cây Đa
Bổ xương khớp Cây Đa được bào chế từ các thành phần thảo dược như: Độc hoạt, phòng phong, ngưu tất, đỗ trọng, tang ký sinh, hoàng bá, xuyên khung, đương quy, cao xương, qui bản, sinh địa, tri mẫu, trần bì, bạch thược, phục linh, quế chi, cam thảo, tần giao, tế tân, đảng sâm.
Bổ xương khớp Cây Đa
Công dụng của Bổ xương khớp Cây Đa:
- Cứng khớp, khô khớp, khớp kêu lục cục khi vận động.
- Thoái hóa xương khớp (thoái hóa đốt sống cổ, đốt sống lưng và vôi hóa cột sống).
- Đau lưng, đau vai gáy, thần kinh tọa.
- Nhức mỏi, buồn bẳn trong xương.
- Đau nhức xương khớp, gai cột sống.
- Loãng xương, xốp xương do thiều canxi.
- Trẻ em còi xương, chậm biết đi.
- Giảm trương lực cơ, chân tay co quắp, chuột rút ở người giảm canxi huyết.
Xem thêm chi tiết và đặt mua thực phẩm chức năng Bổ xương khớp Cây Đa tại đây.
Bùi Việt Tắng (tổng hợp)
