Bệnh vảy nến là một trong những bệnh về da phổ biển ở Việt Nam cũng như các nước trên thế giới. Đây là căn bệnh được gọi là “ung thư không chết” và ngày 29/10 hàng năm được coi là “ngày bệnh vẩy nến toàn cầu”.
Bệnh vẩy nến là gì?
Bệnh vẩy nến là do sự rối loạn điều tiết tạo nên một màng ngăn bám chặt trên da. Màng bám này sản sinh tế bào nhanh gấp 10 lần so với bình thường rồi chết. Nhưng thay vì mất đi như tế bào chết bình thường thì nó nổi lên thành từng vẩy trắng. Bệnh vẩy nến thường xuất hiện ở đầu gối, khuỷu tay, da đầu nhưng đôi khi cả ở thân thể, gan bàn tay, bàn chân và các ngón chân.
Các nhà nghiên cứu chia bệnh vẩy nến thành 2 thể chính là thể thông thường và thể đặc biệt. Thể thông thường gồm thể giọt, thể đồng tiền, thể mảng, vảy nến ở đầu, vẩy nến đảo ngược… Thể đặc biệt gồm vẩy nến thể mủ, vẩy nến thể móng khớp, vẩy nến thể đỏ toàn thân.
Vẩy nến là bệnh về da phổ biến trên thế giới
Hiện nay, bệnh vẩy nến khá phổ biến, chiếm khoảng 1,5-2% dân số. Bệnh có thể gặp ở mọi lứa tuổi và đa số khởi phát bệnh từ năm 20-30 tuổi. Bệnh xuất hiện ở 2 phái nam và nữ tương đương nhau. Về chủng tộc, bệnh xuất hiện ở mọi chủng tộc và theo ghi nhận thì tần suất mắc bệnh thấp ở người Nhật, Tây Ấn, Eskimo và rất thấp ở người da đỏ châu Mỹ.
Vẩy nến không lây trực tiếp từ người sang người. Bệnh này vào mùa khô thì phát triển mạnh hơn, làm người bệnh khó chịu, ngứa ngáy và cả đau đớn tại các vùng bị tổn thương. Đặc biệt, vẩy nến khớp có thể gây biến dạng, co quắp hoặc làm mất các khớp tay, ngón tay, chân, ngón chân của bệnh nhân.
Tuy bệnh vẩy nến không nguy hiểm đến tính mạng nhưng ảnh hưởng nghiêm trọng đến tâm, sinh lý và chất lượng cuộc sống của người bệnh. Những người mắc bệnh này thường có cảm xúc bối rối, xấu hổ và thường là che giấu làn da của mình để tránh dị nghị của mọi người xung quanh. Do bệnh vẩy nến còn bị nhầm lẫn sang các bệnh truyền nhiễm khác như bệnh phong, giang mai, thậm chí cả HIV/AIDS nên nhiều bệnh nhân vẩy nến thường trầm cảm, thất vọng và nghiện ngập…
Dấu hiệu nhận biết bệnh vẩy nến
Tùy theo vị trí, thể bệnh mà chúng ta có thể nhận biết những dấu hiệu của bệnh vẩy nến.
Vẩy nến ở khớp gây biến dạng ngón tay
Vẩy nến ở khớp: Các khớp bị biến dạng, bệnh nhân khó vận động.
Vẩy nến ở da: Trên da có các mảng đỏ ranh giới rõ, phía trên có vẩy dầy màu trắng. Khi chạm vào vùng da bị bệnh thì thấy khô, cứng. Khó xác định hơn nếu thương tổn chỉ có ở đầu do tóc che khuất cho nên cần chú ý: nếu thấy ở đầu tự nhiên thấy gầu nhiều và dầy lên so với trước đây.
Vẩy nến ở móng: Móng dầy hoặc có nhiều lỗ nhỏ trên bề mặt móng.
Vẩy nến thể mủ: Trên da có các mụn mủ khô và nông.
Vẩy nến thể đỏ da toàn thân: Do bệnh phát triển, da toàn thân đỏ, sưng, tróc vảy, kèm phát sốt, các khớp đau, lòng bàn chân sừng hoá, móng dày lên và rụng.
Nguyên nhân gây bệnh vẩy nến
Vẩy nến là do rối loạn biệt hóa lành tính của tế bào thượng bì. Cho đến nay vẫn chưa khẳng định rõ ràng nguyên nhân. Nhưng người ta biết chắc chắn 5 yếu tố sau đây làm nên cơ chế sinh bệnh:
Vẩy nến ảnh hưởng rất lớn đến chất lượng cuộc sống con người
Di truyền: Khoảng 30% bệnh nhân vẩy nến có yếu tố gia đình (cha, mẹ, anh chị em ruột hoặc họ hàng trực hệ bị vẩy nến); 70% các cặp song sinh cùng mắc vẩy nến. Các nghiên cứu chỉ ra các kháng nguyên HLAW6, B13, B17, DR7 liên quan đến vẩy nến da và khớp.
Nhiễm trùng hay bệnh: Những loại bệnh nhiễm trùng như viêm họng hay viêm amiđan có thể gây bệnh vẩy nến giọt (guttate psoriasis) và những loại bệnh khác. Bệnh vẩy nến có thể nặng thêm ở những người mắc bệnh HIV.
Thuốc: Bệnh vẩy nến xuất hiện sau khi sử dụng một số loại thuốc như: chẹn beta kéo dài, lithium, đặc biệt sau khi sử dụng corticoid.
Stress: Mắc bệnh vẩy nến có thể tự gây ra căng thẳng và bệnh nhân thường báo cáo rằng các triệu chứng của bệnh bộc phát đặc biệt trong suốt thời gian căng thẳng đó.
Hiện tượng Kobner: Các tổn thương da như chà xát, đứt, bỏng, u bướu, tiêm chủng, vết xăm… làm gia tăng nguy cơ mắc bệnh vẩy nến.
Vẩy nến là bệnh không lây nhưng có tính di truyền rất cao
Thời tiết khô và lạnh: Thời tiết khô, lạnh làm da bạn bị khô, nứt nẻ và đây là cơ hội cho bệnh vẩy nến xuất hiện.
Sử dụng chất cồn thường xuyên: Sử dụng chất có cồn có thể gia tăng nguy cơ tái phát bệnh, chí ít là ở đàn ông.
Hút thuốc: Một số chuyên gia cho rằng hút thuốc có thể làm bệnh vảy nến nặng thêm.
Bùi Việt Thắng (tổng hợp)
