Thiên niên kiện là một vị thuốc được nhân dân dùng chữa tê thấp, bổ gân cốt, giảm đau nhức; nhất là cho người cao tuổi bị đau người, đau dạ dày. Cây có tên này vì người ta cho rằng nó có tác dụng giúp con người nghìn năm khỏe mạnh. Hiện nay, thiên niên kiện được dùng để bào chế thực phẩm chức năng Viên xương khớp Su Tong.
Cây thiên niên kiện
Thiên niên kiện còn được gọi là sơn thục, thần phục; tên khoa học là Homalomena occulta Schott, thuộc họ Ráy – Araceae.
Cây thiên niên kiện
Đây là loại cây thảo sống lâu năm, thân rễ mập, bò dài, khi bẻ ngang có xơ như kim và bay mùi thơm. Lá mọc từ thân rễ, phiến lá sáng bóng, dài tới 30cm, có 3 cặp gân gốc, 7-9 cặp gân phụ. Cụm hoa là những bông mo, có mo màu xanh, dài 4-6cm, không rụng; buồng 3-4cm, ngắn hơn mo; bầu chứa nhiều noãn. Quả mọng thuôn, chứa nhiều hạt có rạch. Mùa hoa 4-6, quả 8-10.
Thiên niên kiện được trồng bằng thân rễ. Thu hái thân rễ già, rửa sạch, chặt thành từng đoạn ngắn 10-20cm, sấy nhanh dưới nhiệt độ 50oC cho khô đều mặt ngoài rồi làm sạch vỏ, nhặt bỏ các rễ con, sau đó đem phơi hay sấy khô để làm thuốc.
Trong thân rễ có khoảng 0,8-1% tinh dầu tính theo rễ khô kiệt. Tinh dầu màu vàng nhạt, mùi thơm dễ chịu. Trong tinh dầu có chừng 40% l-linalol, một ít terpineol và chừng 2% este. Ngoài ra, còn có sabinen, limonen, a-terpinen, acetaldehyt, aldehyd propionic. Thường dùng chữa phong hàn thấp nhức mỏi các gân xương, hoặc co quắp tê bại. Thiên niên kiện còn được dùng để chiết xuất hương liệu và linalol.
Thiên niên kiện sau khi đã được sơ chế
Thiên niên kiện vị đắng, cay, mùi thơm, tính ấm; có tác dụng khư phong thấp, bổ gân cốt, chỉ thống tiêu thũng. Trong nhân dân, thiên niên kiện thường được dùng để chữa thấp khớp, đau nhức khớp, đau dạ dày, làm thuốc kích thích tiêu hoá, trị đau bụng kinh, trừ sâu nhậy.
Ở Vân Nam (Trung Quốc), thân rễ thiên niên kiện được dùng trị gãy xương, ngoại thương xuất huyết, tứ chi tê bại, đau dạ dày, viêm dạ dày và ruột, gân mạch khó co duỗi, phong thấp đau lưng đùi, loại phong thấp đau nhức khớp xương.
Lưu ý, những người bị tình trạng âm hư nội nhiệt (người gầy, da khô, bứt rứt, lòng bàn tay bàn chân nóng, sốt về chiều, táo bón, tiểu vàng, mất ngủ…) và những người đang bị nhức đầu, cảm sốt do phong nhiệt không nên dùng thiên niên kiện.
Bài thuốc hay sử dụng thiên niên kiện
Chữa phong hàn thấp, đau nhức các khớp, tê bại co quắp, gặp thời tiết chuyển lạnh thì đau nhiều: Rễ thiên niên kiện 8-12g, rễ cây vú bò (sao vàng) 12-16g, dây đau xương (sao vàng) 12g, rễ cây bọ mẩy (tức đại thanh) 12g, củ ráy tía (sao vàng) 8g, rễ cây bạch hoa xà 8g, rễ cây gốc hạc (sao vàng) 12g sắc với 750ml còn 300ml, chia 2 lần uống trước bữa ăn. Nếu uống được với rượu thì thêm ít rượu hòa với thuốc để uống.
Thiên niên kiện rất tốt cho hệ xương khớp
Thiên niên kiện 3 phần, rễ và dây lá lốt 3 phần, rễ cỏ xước 2 phần, rễ cà gai leo 2 phần, rễ cây gấc 2 phần, rễ cây tầm xọng (quýt gai, độc lực) 3 phần, quế chi 1 phần, tầm gửi cây đậu 3 phần. Cứ 1 kg thuốc, sắc với 2 lít nước, còn lại 500ml, cho thêm đường và 1/10 rượu vào. Ngày uống 3 lần, mỗi lần 20-50ml trước bữa ăn.
Thiên niên kiện 30g, thổ phục linh 20g, tang chi 20g, tục đoạn 20g, cẩu tích 20g, rễ cây đinh lăng 30g, huyết rồng 30g ngâm với 1 lít rượu trắng, sau 1 tuần là dùng được. Ngày dùng 30-50ml trước bữa ăn.
Chữa đau dạ dày, đau bụng do lạnh: Thiên niên kiện 8-10g, hương phụ 10g, trần bì 8g, hậu phác 8g, đậu ván 10g, gừng khô 6g, rễ cây đinh lăng 10g sắc với 750ml nước, còn 300 ml chia 2 lần uống trước bữa ăn.
Thực phẩm chức năng Viên xương khớp Su Tong
Thực phẩm chức năng Viên xương khớp Su Tong được sản xuất từ những dược liệu thiên nhiên tốt cho xương khớp như: Thiên niên kiện, cốt toái bổ và bạch chỉ.
Thực phẩm chức năng Viên xương khớp Su Tong
Công dụng và cách dùng của thực phẩm chức năng Viên xương khớp Su Tong:
- Giúp tăng cường sức khỏe, mạnh gân xương; hỗ trợ trong các trường hợp phong thấp, đau nhức xương khớp, tê mỏi chân tay.
- Dùng cho người bị thấp khớp, đau nhức xương khớp, chân tay tê mỏi, đau vai gáy.
- Mỗi ngày uống 2-3 lần, mỗi lần uống 2 viên. Uống trước bữa ăn 30 phút hoặc sau khi ăn 1 giờ.
- Mỗi đợt nên dùng từ 2- 3 tháng và có thể tiếp tục sử dụng cho đến khi đạt kết quả tốt nhất.
Xem thêm chi tiết và đặt mua thực phẩm chức năng Viên xương khớp Su Tong tại đây.
Bùi Việt Thắng (tổng hợp)
