Cây khế rất gần gũi với người dân Việt Nam và nhiều nước trên thế giới. Ngày nay, nhiều nghiên cứu khoa học đã chứng minh khế chứa nhiều dưỡng chất quan trọng có ích cho sức khỏe con người.
Tổng quan về cây khế
Khế có tên khoa học là Averrhoa carambola L, thuộc họ Chua me đất – Oxalidaceae. Khế là loài cây gỗ cao tới 10-12m. Lá kép lông chim gồm 3-5 đôi lá chét nguyên, mỏng, hình trái xoan nhọn. Cụm hoa ngắn mọc thành chùm xim nằm ở nách các lá, nụ hoa hình cầu. Đài hoa có 5 lá đài thuôn mũi mác, ngắn bằng nửa tràng. Tràng gồm 5 cánh hoa mỏng, tròn ở ngọn, dính với nhau ở 1/3 dưới, 5 nhị đối diện với các lá đài xen kẽ với 5 nhị lép. Bầu hình trứng, phủ lông tơ; 5 lá noãn tạo thành 5 ô, mỗi ô đựng 4 noãn; vòi ngắn, đầu nhuỵ phồng. Hoa màu hồng hay tím. Quả to, tiết diệt hình ngôi sao 5 múi. Mùa hoa tháng 4-8, quả tháng 10-12.
Khế được trồng khá nhều ở Việt Nam
Theo nghiên cứu của y học hiện đại, thành phần hóa học của khế gồm có: nước, protein, lipid, glucid, cellulose, tro; canxi, phốt pho, sắt, natri, kali, vitamin A, B1, B2, PP và vitamin C.
Các bác sỹ thường dùng nước sắc lá khế để ức chế vi khuẩn Gram +. Ở Ấn Độ quả khế được dùng để cầm máu, chữa trĩ, thuốc hạ sốt… Tại Braxil khế được dùng để làm thuốc lợi tiểu. Nước sắc cành lá mang quả trị lở ngứa do sơn ăn (tức nhựa của cây sơn Rhus verniciflua dính vào da gây lở loét). Hột khế giã nát sắc uống có tác dụng lợi sữa, điều kinh, giải độc. Bột hột khế khô có tính an thần nhẹ….
Theo Đông y, quả khế gọi là ngũ liễm tử vị chua chát, tính bình, không độc; có tác dụng khử phong, thanh nhiệt, sinh tân dịch, giải uế, giúp làm lành vết thương. Thường được dùng chữa cảm sốt, khát nước, ngộ độc rượu, đi tiểu ít, nhiệt độc, vết thương chảy máu.
Hoa khế vị ngọt, tính bình; có tác dụng giải độc tiêu viêm, thường dùng chữa sốt rét, ho khan, ho đàm, kiết lỵ, trẻ em bị kinh giản. Người ta thường dùng hoa khế tẩm nước gừng hoặc tẩm rượu gừng rồi sao thơm, sắc uống để chữa ho đàm.
Khế chứa rất nhiều chất dinh dưỡng quý
Vỏ thân và lá khế vị chua, chát, tính bình; có tác dụng lợi tiểu, tiêu viêm. Thường dùng chữa sổ mũi, viêm dạ dày – ruột, đi tiểu ít, chấn thương bầm dập, mụn nhọt, viêm mủ da. Có thể dùng vỏ thân và lá nấu nước, trong uống ngoài đắp hoặc tắm để chữa lở sơn, mẩn ngứa, mề đay.
Rễ khế vị chua, chát, tính bình; có tác dụng trừ phong thấp, giảm đau. Thường dùng chữa đau nhức tay chân do phong thấp.
Một số bài thuốc sử dụng khế
Chữa cảm nắng, cảm nóng: Lá khế tươi 100g, lá chanh tươi 40g, rửa sạch, giã nát, vắt lấy nước uống. Bã đắp vào thái dương và gan bàn chân.
Chữa nhức đầu, đi tiểu ít: Lá khế tươi 100g sao thơm, nấu với 750ml nước, sắc còn 300ml, chia 2 lần uống trước bữa ăn. Hoặc dùng lá khế tươi 100g, lá chanh tươi 20 – 40g, hai thứ rửa thật sạch, giã nát, vắt lấy nước chia 2 lần uống trước bữa ăn.
Chữa ngộ độc nấm: Lấy lá khế 20g, lá lốt 10g, đậu ván đỏ 20g. Tất cả đều dùng tươi, rửa sạch, cho vào cối giã nát, hòa với 200ml nước đun sôi để nguội, chắt lấy nước uống cả một lần. Thường chỉ uống 2 – 3 lần là khỏi bệnh.
Phòng bệnh sốt xuất huyết: Sắc16g lá khế với sắn dây, lá dâu, lá tre, mã đề, sinh địa mỗi thứ 12g lấy nước uống hằng ngày trong thời gian địa phương có dịch bệnh sốt xuất huyết.
Ăn khế tốt cho sức khỏe con người
Chữa bí tiểu, đau tức bàng quang: Khế chua 7 quả, mỗi quả chỉ lấy 1/3 phía gần cuống nấu với 600ml nước, sắc còn 300ml, uống lúc còn ấm nóng. Ngoài ra, lấy 1 quả khế và 1 củ tỏi giã nát nhuyễn, đắp vào rốn.
Chữa cảm cúm, mình mẩy đau nhức: Khế chua 3 quả, nướng chín, vắt lấy nước cốt, hòa với 50ml rượu trắng, uống 1 lần hoặc chia làm 2 lần uống vào lúc không no không đói quá.
Chữa viêm họng cấp: Lá khế tươi 80 – 100g, thêm ít muối, giã nát, vắt lấy nước cốt, chia 2 – 3 lần để ngậm và nuốt dần.
Chữa ho khan, ho có đờm: Hoa khế 8 – 12g sao với gừng, cam thảo nam 12g, tía tô 8 – 10g, kinh giới 8 – 10g. Cho tất cả vào nồi nấu với 750ml nước, sắc còn 300ml, chia làm 2 lần uống trước bữa ăn.
Thực phẩm chức năng Bảo vệ gan Gordexus (Healthy Liver)
Bảo vệ gan Gordexus (Healthy Liver) được bào chế từ các thành phần thảo dược như: Chiết xuất nhựa cây kế (Milk thistle extract), N-Acetyl-L-Cysteine, chiết xuất Picrohiza Kurroa, chiết xuất Schisandra, Glycrrhizia, Alpha Lipoic Acid (ALA), Naringen, 6,7 dihydroxybergamottin, tá dược: Microcrystalline cellulose, dextrose, sodium starch glycolate, magnesium stearate, stearic acid, sillica.
Bảo vệ gan Gordexus (Healthy Liver)
Thực phẩm chức năng Bảo vệ gan Gordexus (Healthy Liver) giúp ổn định màng tế bào gan, bảo vệ gan khỏi các chất độc, duy trì các chức năng nhu mô gan, tăng khả năng oxy hóa các axid béo ở gan, chống hủy hoại tế bào gan, kích thích quá trình tái tạo nhu mô gan. Ngoài ra, sản phẩm còn giúp bảo vệ tế bào gan, ức chế quá trình oxy hóa LDl.
Xem thêm chi tiết và đặt mua thực phẩm chức năng Bảo vệ gan Gordexus (Healthy Liver) tại đây.
Bùi Việt Thắng (tổng hợp)
