Mỡ trong máu cao đang ngày càng gia tăng theo nhịp độ phát triển của xã hội trong nền kinh tế thị trường. Nó xuất hiện âm thầm trong cơ thể chúng ta, nhiều trường hợp chỉ phát hiện được qua một đợt kiểm tra sức khoẻ tình cờ.
Bệnh máu nhiễm mỡ là gì?
Máu nhiễm mỡ còn được gọi là rối loạn chuyển hóa lipid máu hay mỡ máu cao. Bình thường trong máu có một tỷ lệ mỡ nhất định, được đánh giá bằng chỉ số xét nghiệm cholesterol, triglycerid… Nếu nồng độ cholesterol toàn phần có giá trị từ 4-5mmol/l và triglycerid toàn phần có giá trị nhỏ hơn 2,3mmol/l là bình thường. Vượt quá giá trị này được gọi là mỡ máu cao. Ở Việt Nam, tỷ lệ người có chứng mỡ máu cao chiếm khoảng 29,1% và tăng nhanh ở độ tuổi từ 35-45 với 41,7% và ở người cao tuổi khoảng 63%.
Bệnh máu nhiễm mỡ đang ngày càng phổ biến
Y học cổ truyền xếp bệnh mỡ máu tăng tương đồng với chứng “đàm trệ” của các y gia đời trước. Người mắc chứng đàm trệ thường có một số biểu hiện như: người béo trệ, có cảm giác nặng nề, hay nhức đầu, hoa mắt chóng mặt, ăn kém ngon miệng, hay cáu giận…
Máu nhiễm mỡ có thể bắt đầu từ năm 20 tuổi, kéo dài, không có biểu hiện gì rõ rệt và thường chỉ được phát hiện qua xét nghiệm máu. Mặc dù khó nhận biết nhưng những dấu hiệu sau có thể cho biết bạn đang bị bệnh máu nhiễm mỡ: Da có những nốt phồng nhỏ, ban vàng dưới da, viêm tụy cấp, sưng và đau ở gan hoặc lá lách, đau thắt ngực, chóng mặt, mắt mờ, nhức đầu dữ dội, đau đầu, choáng, hoa mắt, bứt rứt trong người, thở ngắn, hồi hộp, cơ thể phì mập…
Máu nhiễm mỡ là bệnh phổ biến của thời hiện đại. Căn bệnh không gây tử vong ngay, song những biến chứng từ bệnh gây ra khá nguy hiểm. Người có mỡ máu quá cao sẽ làm bít, hẹp lòng mạch máu, cản trở lưu thông mạch máu, hoặc làm vỡ mạch máu. Khi tình trạng này xảy ra ở não thì gây nên tai biến mạch máu não, nếu ở ruột gây tắc mạch máu nuôi ruột dẫn đến hoại tử ruột; ở tim sẽ gây ra nhồi máu cơ tim; ở chi gây tắc mạch máu chi…
Ngoài ra, bệnh máu nhiễm mỡ còn gây ra nhiều căn bệnh nguy hiểm khác như: viêm tụy, tiểu đường type 2, bệnh tim mạch, đột quỵ, sa sút trí tuệ, đau và tê chân, bệnh gan….
Nguyên nhân gây bệnh máu nhiễm mỡ
Nói đến máu nhiễm mỡ nhiều người sẽ nghĩ chỉ những người béo, thừa cân, người cao tuổi mới mắc phải nhưng thực tế ngay cả người gầy, trẻ tuổi cũng có nguy cơ mắc máu nhiễm mỡ rất cao, vậy nguyên nhân của căn bệnh này là do đâu?
Chế độ ăn uống thiếu lành mạnh làm gia tăng bệnh máu nhiễm mỡ
Chế độ ăn uống: Ăn quá nhiều chất béo bão hòa trong các loại thực phẩm như thịt bò, thịt lợn, thịt bê, sữa, trứng… sẽ làm mức cholesterol trong cơ thể bạn tăng cao. Ngoài ra, các loại thực phẩm đóng gói, đồ hộp chứa dầu dừa, dầu cọ, bơ ca cao cũng làm gia tăng mắc bệnh máu nhiễm mỡ.
Béo phì: Béo phì làm tăng lượng triglyceride, cholesterol xấu; giảm lượng lipoprotein, cholesterol tốt nên cơ thể rất dễ mắc bệnh mỡ máu và các bệnh lý nguy hiểm khác.
Người gầy, suy dinh dưỡng: Khi cơ thể thiếu chất cũng đồng nghĩa với việc thiếu một số chất cần thiết để thanh lọc bớt mỡ, người ăn ít hay ăn kiêng quá mức sẽ khiến lượng đường trong máu thấp, khi đó cơ thể sẽ tự điều chỉnh tăng hấp thu mỡ để phân giải thành năng lượng, nếu lười vận động mỡ sẽ tích tụ mà không được chuyển hóa, axit béo đi vào máu nhiều, vượt quá mức cho phép sẽ gây ra mỡ máu.
Hút thuốc: Hút thuốc sẽ làm giảm lượng cholesterol tốt HDL trong cơ thể của bạn. Điều này có thể dẫn đến các bệnh về tim. Bạn nên từ bỏ thói quen hút thuốc ngay từ bây giờ.
Lười vận động: Tập thể dục luôn luôn tốt cho sức khỏe. Nếu thiếu hoạt động thể chất sẽ làm tăng lipoprotein xấu, giảm HDL hoặc cholesterol tốt.
Lười vận động, béo phì rất dễ dẫn đến bệnh máu nhiễm mỡ
Tình trạng sức khỏe chung: Nếu bạn mắc các bệnh như tiểu đường hoặc giảm hoạt động tuyến giáp có thể khiến lượng cholesterol tăng cao.
Tiền sử gia đình: Nếu thành viên trong gia đình bạn có mức cholesterol cao, nguy cơ mắc phải của bạn cũng tăng cao theo gia đình.
Tuổi tác và giới tính: Estrogen có ảnh hưởng đến sự chuyển hóa lipid và gián tiếp ảnh hưởng đến mạch máu. Thông thường, nữ giới trong độ tuổi từ 15-45 có tỉ lệ triglyceride thấp hơn so với nam giới. Tuy nhiên, bước sang giai đoạn mãn kinh, lượng triglyceride và cholesterol xấu ngày càng tăng nên nữ giới dễ mắc bệnh máu nhiễm mỡ.
Stress: Stress có vẻ là nguyên nhân gây ra rất nhiều loại bệnh hiện nay và cholesterol cao là một trong những bệnh có nguyên nhân từ thủ phạm này.
Khi mệt mỏi, hay khi gặp phải những áp lực lớn trong cuộc sống, bạn thường có xu hướng ăn đồ ăn nhanh nhiều hơn, tập thể dục ít hơn và uống rượu nhiều hơn nữa. Tất cả những điều này làm lượng mỡ máu tăng lên nhiều hơn.
Bùi Việt Thắng (tổng hợp)
