Cây cơm cháy là vị thuốc quen thuộc, được người dân sử dụng từ lâu đời. Đặc biệt, cây cơm cháy rất tốt cho phụ nữ sau sinh. Hiện nay, cây cơm cháy được sử dụng để bào chế Nước tắm Tabame.
Cây cơm cháy
Cơm cháy hay còn gọi là sóc dịch, tên khoa học là Sambucus javanica Reinw. ex Blume, thuộc họ Cơm cháy – Sambucaceae.
Bông cây cơm cháy
Đây là loài cây nhỡ sống nhiều năm, cao tới 3m. Thân xốp gần tròn, nhẵn, màu lục nhạt; cành to trong rỗng có tuỷ trắng xốp, ngoài mặt có nhiều lỗ bì. Lá mềm, mọc đối, kép lông chim lẻ gồm 3-9 lá chét, dài 8-15cm, rộng 3-5 cm, mép khía răng; cuống lá có rãnh ở mặt trên và loe rộng ở phía gốc thành bẹ. Hoa nhỏ màu trắng, mọc thành xim, nom như tán kép. Quả mọng, hình cầu, màu đỏ sau đen, chứa 3 hạt dẹt. Mùa hoa tháng 5-8, quả tháng 9-11.
Cây cơm cháy mọc hoang ở miền núi, ven suối, bờ khe từ Lai Châu, Lào Cai, Cao Bằng, Lạng Sơn, Bắc Thái tới Lâm Đồng. Cơm cháy được trồng bằng cành hoặc gieo hạt vào mùa xuân. Thu hái cả cây vào mùa hè-thu, rửa sạch, dùng tươi hay phơi khô dùng dần.
Theo nghiên cứu của y học hiện đại, thành phần hóa học của cây cơm cháy gồm có: a-amyrin galmitate, acid ursol, stigmasterol, camposterol, tanin… Các bác sỹ thường dùng cây cơm cháy đề làm thuốc chữa lợi tiểu, ra mồ hôi, nhuận tràng, thấp khớp, ngứa, eczema…
Theo Đông y, cây cơm cháy vị chua, tính ấm; có tác dụng khử phong trừ thấp, hoạt huyết tán ứ. Các thầy thuốc thường dùng cây cơm cháy chữa phong thấp đau nhức, cước khí phù thũng, kiết lỵ, hoàng đản, viêm khí quản mạn, phong chẩn, mụn nhọt lở loét sưng đau, đòn ngã chấn thương…
Cây cơm được dùng để náu nước tắm cho phụ nữ sau sinh
Lá cây cơm cháy còn được dùng để nấu nước tắm cho bà đẻ hoặc giã chung với giấm, xào nóng đắp sưng vú.
Ngày dùng với liều 10-12g dưới dạng thuốc sắc. Nếu dùng với liều 3g/1kg thể trọng có thể đái nhiều, ỉa lỏng và nôn mửa.
Một số bài thuốc sử dụng cây cơm cháy
Chữa đau nhức: Mùa lạnh dùng rễ (giã nát), còn mùa nóng thì dùng cành lá sao lên cho nóng, xoa và đắp lên rốn bệnh nhân; đồng thời dùng lá cây cơm cháy hun nóng, rải lên chiếu cho bệnh nhân nằm.
Chữa gãy xương: Dùng vỏ rễ và lá cây cơm cháy giã nát đắp vào chỗ xương gãy rồi băng lại cho cố định.
Chữa, bong gân sưng đau: Dùng lá cây cơm cháy cắt nhỏ, giã nát cùng với mấy củ hành để liền cả rễ và bã rượu, đắp vào chỗ đau rồi băng lại, mỗi ngày thay thuốc một lần.
Chữa chấn thương thổ ra huyết: Dùng rễ cây cơm cháy, trắc bách diệp, mỗi thứ 9g, địa du 12g, sắc nước uống.
Quả cây cơm cháy
Chữa phong thấp khớp xương sưng đau: Dùng rễ cây cơm cháy 20 – 30 g sắc nước uống trong ngày; đồng thời nấu lấy nước đặc rửa chỗ đau.
Chữa tiểu tiện nhỏ giọt: Dùng rễ cây cơm cháy 90 – 120g hầm với 200g thịt lợn, ăn nhiều lần trong ngày. Mỗi liệu trình 10 ngày.
Nước tắm Tabame
Nước tắm Tabame được bào chế từ các thành phần thảo dược như: Thân lá cây cơm cháy (sambucus javanica reinw.ex blume), thân lá cây vú bướm bạc đỏ (mussaenda sp), lá cây chùa dù (elsholtria penduliflora w.w.sm), thân lá cây sung (ficus sp), thân lá cây dây ông lão (clematits), nước sinh hoạt…
Nước tắm Tabame có tác dụng phục hồi sức khoẻ, phòng và chữa sản hậu cho bà mẹ sau sinh hoặc người bị sẩy thai; nâng cao sức khoẻ cho người mới ốm dậy, mệt mỏi, stress; hỗ trợ điều trị cảm cúm, phong tê thấp, viêm nhiễm khuẩn nấm ngoài da, thanh thải độc tố ra khỏi cơ thể giúp da nhuận hồng.
Nước tắm Tabame
Chú ý khi sử dụng Nước tắm Tabame:
- Dung dịch dùng ngoài, không uống.
- Không sử dụng khi có tiền sử mẫn cảm với bất kỳ thành phần nào của sản phẩm, người say rượu bia, phụ nữ đang mang thai hoặc trong kỳ kinh nguyệt, người bệnh tim mạch, huyết áp cao hoặc thấp.
- Một số trường hợp khi tắm có thể có cảm giác mất thăng bằng, buồn ngủ… thì nên ngừng tắm, nghỉ ngơi 5-10 phút sẽ trở lại hoàn toàn bình thường.
Xem thêm chi tiết và đặt mua sản phẩm Nước tắm Tabame tại đây.
Bùi Việt Tắng (tổng hợp)
