Xạ hương là một dược liệu rất quý, có giá thành rất cao, được sử dụng nhiều trong công nghệ sản xuất nước hoa, xà phòng thơm và trong các chế phẩm thuốc Đông y. Hiện nay, tinh chất xạ hương được dùng để bào chế sản phẩm An Cung Ngưu Hoàng hoàn (Hàn Quốc).
Vị thuốc xạ hương
Xạ hương là một chất đặc lổn nhổn do hạch ở sát dương vật của một số loài thứ như: Hươu xạ (cầy hương), cầy giông, chuột hương - một loài gặm nhấm sống ở nước ở Bắc Mỹ, loài vịt hương ở Nam Australia, loài chuột chù hương (Crocidura), bộ cánh cứng hương (Calichroma moschata), cá sấu hương, loài bò hương và một số loài động vật khác. Một số loài thực vật cũng có chứa xạ hương (cỏ xạ hương), tuy nhiên, chỉ có xạ hương chiết xuất từ loài hươu xạ mới có giá trị làm thuốc và thương mại cao nhất, tốt nhất.
Hươu xạ cho xạ hương tốt nhất
Hươu xạ có tên khoa học là Moschus moschi-ferus L, thuộc họ hươu xạ - Moschida. Hươu xạ giống con cầy, cao chừng 50 cm, dài 80 - 90cm, toàn thân màu vàng gio. Nó sống bằng những cây cỏ thơm, vì vậy người ta cho rằng nguồn gốc xạ là ở các cỏ thơm đó. Đi đến đâu nó tiết xạ để nhớ đường về.
Túi xạ nằm ở phía bụng, khoảng 2cm trước chỗ bìu dái và trước dương vật. Hình dạng túi xạ thay đổi, khi thì hình tròn, khi thì dẹt trên phủ lông như những lông khác ở bụng con cầy hương; túi xạ có một điểm sâu, đường kính chừng 5mm, tất cả lông trông như đều hướng về điểm này.
Thu hoạch xạ hương bằng cách bóc tách túi xạ, rồi cắt ra làm 5 - 6 phần, cho vào lọ thủy tinh sạch, rộng miệng, trong đó đã có sẵn khoảng vài chục gam nụ đinh hương, đậy nắp lọ, xóc đều cho xạ hương rơi ra. Xạ hương nguyên chất có mùi thơm hắc, rất mạnh và rất bền mùi. Xạ hương khi khô, ở dạng bột hoặc dạng hạt lổn nhổn, màu vàng nâu, nâu đỏ hay đỏ tím.
Trong Đông y, xạ hương được xếp vào loại thuốc “phương hương khai khiếu”, tức là loại thuốc có mùi thơm mà tác dụng để khai mở các “khiếu”, khi bị bít tắc. Xạ hương vị cay, tính ôn, qui kinh tâm, can, tỳ; có công năng khai khiếu tỉnh tỳ, khứ ứ huyết, giảm đau, thoái màng mộng (mắt), trừ mủ, tiêu ung nhọt, thúc thai sản; chủ trị các chứng nhiệt nhập tâm bào lúc mắc bệnh ôn nhiệt, sang thương thũng độc, trung tích kinh bế, kinh phong, kinh giản trúng phong (chứng bế), tâm phúc bạo thống, diệt dã tổn thương, bào y bất hạ (nhau thai không ra).
Xạ hương
Theo nghiên cứu thì xạ hương có chứa chất cholesterine, chất béo, amoniac, protid, các hợp chất nitrogen (acid amine, urê), muối vô cơ (Ca, K,Na, Mg, Phosphor). Đặc biệt, thành phần quan trọng nhất của xạ hương chính hoạt chất thơm độc nhất có tên muscone. Muscone là chất rất khó tan trong nước, nhưng lại có thể hòa vào chất cồn (đó chính là lý do vì sao rất nhiều loại nước hoa có chứa chất cồn).
Bài thuốc hay từ xạ hương
Trị say nắng (trúng thử), trúng phong, thần chí bị hôn mê, đờm dãi bít tắc cổ họng, tạo ra tiếng thở “sòng sọc” ở khí quản: Dùng hỗn hợp gồm bột xạ hương, bột xương bồ (thạch xương bồ hoặc thủy xương bồ), bột tạo giác (quả bồ kết bỏ hạt, sao vàng), bột băng phiến. Lấy một lượng nhỏ (bằng hạt đậu xanh) thổi mạnh vào lỗ mũi, người bệnh sẽ mau chóng tỉnh.
Trị chấn thương sưng tấy: Dùng 0,4g xạ hương uống với nước sắc của kê huyết đằng, tô mộc, mỗi vị 10g, hồng hoa 8g.
Xạ hương là dược liệu quý trong y học
Trị tiểu tiện buốt, tiểu ra sỏi: Xạ hương 0,4g uống với nước sắc ngưu tất 12 - 16g.
Trường hợp thai bị lưu có thể thúc thai ra bằng cách uống một hỗn hợp bột gồm 0,02g xạ hương với 2g bột nhục quế hoặc quế chi.
Thanh nhiệt giải độc, giảm đau, chữa chứng hầu họng sưng đau, trẻ em sốt cao, co giật, đinh độc, tuyến vú sưng đau: Xạ hương 1g, trân châu 1,5g, ngưu hoàng 1,5g, hùng hoàng 1g, băng phiến 1g, thiềm tô 1g. Thiềm tô tẩm rượu để riêng. Các vị khác tán bột hòa với thiềm tô làm viên bằng hạt cải. Ngày uống 2 lần, mỗi lần 5 - 10 viên.
An Cung Ngưu Hoàng hoàn (Hàn Quốc)
An Cung Ngưu Hoàng hoàn (Hàn Quốc) được bào chế từ các thành phần thảo dược như: Ngưu hoàng (bezoar), hoàng cầm (scutellaria), hùng hoàng (orpiment), long não (bomeol), sừng trâu (buffalo horn), hoàng liên (barberry rool), uất kim (turmeric), chu sa (cinnabar), xạ hương (musk), trân châu (nacre), chi tử (borneol), mật ong (wild honey).
An Cung Ngưu Hoàng hoàn (Hàn Quốc)
Công dụng của An Cung Ngưu Hoàng hoàn (Hàn Quốc):
- Phòng ngừa các bệnh về tim, điều hòa huyết áp, điều trị bệnh tai biến mạch máu não, phục hồi các di chứng sau tai biến, bệnh đột quỵ.
- Giúp thanh nhiệt, trấn kinh, an thần.
Xem thêm chi tiết và đặt mua sản phẩm An Cung Ngưu Hoàng hoàn (Hàn Quốc) tại đây.
Bùi Việt Thắng (tổng hợp)
