Trần bì là vỏ của quả quýt chín đã phơi, sấy khô. Đông y đã sử dụng trần bì từ lâu đời. Ngày nay, trần bì được sử dụng để bào chế sản phẩm thực phẩm chức năng Hoàng Tố Nữ.
Vị thuốc trần bì
Quýt, quýt xiêm có tên khoa học là Citrus reticulata Blanco (C. nobilis Lour var. deliciosa Swingle. C. deliciosa Tenore), thuộc họ Cam - Rutaceae.
Cây quýt được trồng rất nhiều ở Việt Nam
Quýt là loại cây gỗ nhỏ có dáng chắc và đều, thân và cành có gai. Lá đơn, mọc so le; phiến lá hình ngọn giáo hẹp có khớp, trên cuống lá có viền mép. Hoa nhỏ, màu trắng, ở nách lá. Quả hình cầu hơi dẹt, màu vàng da cam hay đỏ, vỏ mỏng, nhẵn hay hơi sần sùi, không dính với múi nên dễ bóc; cơm quả dịu, thơm; hạt xanh. Màu hoa tháng 3-4, quả tháng 10-12.
Quýt có nguồn gốc từ Ấn Ðộ và Trung Quốc. Tại Việt Nam, quýt được trồng khắp nơi để lấy quả, nhiều nhất là ở Nghệ An, Hà Tĩnh, Thừa Thiên Huế, Hà Nam, Hà Giang, Bắc Giang... Người ta thu hái quả chín, bóc lấy vỏ phơi khô làm thuốc và được gọi là trần bì (để càng lâu càng tốt).
Trần bì vị cay, đắng, tính ôn, đi vào hai kinh tỳ và phế; có tác dụng kiện tỳ, lý khí, táo thấp, hóa đờm. Trần bì là một vị thuốc chữa ăn uống không tiêu, ăn không ngon, nôn mửa, sốt rét, trừ đờm. Liều dùng hàng ngày khoảng 4-12g hoặc hơn.
Quýt rất thơm ngon, bổ dưỡng
Còn theo nghiên cứu của y học hiện đại thì trong trần bì có 2 loại dầu (dầu cam và dầu cam rụng) với thành phần chính là d và dl-limonen, d và dl-limonene. Ngoài ra, trần bì còn chứa một ít citrale, các aldehyd nonylic, decylic và chừng 1% methyl anthranylat methyl.
Bài thuốc hay có chứa trần bì
Trị tiêu chảy: Trần bì, cam thảo, thương truật, hậu phác, lượng bằng nhau, tán bột, trộn đều, mỗi lần uống 4 - 6g, ngày uống 2-3 lần, hoặc sắc uống.
Trị tiêu hóa rối loạn, trẻ nhỏ suy dinh dưỡng: Đảng sâm 8g, bạch truật 8g, bạch linh 8g, chích thảo 4g, trần bì 6g, sắc uống hoặc làm thuốc hoàn tán.
Trị nguyên khí suy yếu, ăn uống không tiêu hoặc tạng phủ không điều hòa, dưới tim có hòn khối: Trần bì, chỉ thực (sao với trấu cho vàng) đều 40g, bạch truật 80g tán nhuyễn. Lấy lá sen gói thuốc lại, làm thành viên, to bằng hạt đậu xanh lớn, mỗi lần uống 50 viên.
Trị tiêu chảy kèm bụng sôi, bụng đau: Bạch truật 12g (thổ sao), phòng phong 8g (sao), Bạch thược 8g (sao), trần bì 6g (sao). Tất cả tán bột, mỗi lần uống 4- 6g, ngày 2-3 lần, hoặc sắc uống.
Trần bì là vỏ quýt phơi khô, sấy khô
Trị ho do họng viêm, phế quản viêm nhẹ: Trần bì 6g, cát cánh 6g, tô diệp 6g, cam thảo 4g, sắc uống.
Trị ho có đờm (do cảm hàn), ho do họng viêm, phế quản viêm: Bạch linh 12g, trần bì 6g, khương bán hạ 6g, cam thảo 4g, gừng tươi 2 lát, sắc uống.
Trị phế quản viêm mạn, ho nhiều đàm: Trần bì 6g, bán hạ 6g, bạch linh 10g, đương qui 20g, cam thảo 6g, gừng 3 lát, sắc uống.
Trị tuyến vú viêm cấp: Trần bì 30g, cam thảo 6g, sắc uống.
Hoàng Tố Nữ
Hoàng Tố Nữ được bào chế từ các thành phần thảo dược thiên nhiên như: Bạch truật, đẳng sâm, bán hạ chế, trần bì, khiếm thực, liên nhục, kim anh.
Width = 350px Height = 350px
Hoàng Tố Nữ
Hoàng Tố Nữ hỗ trợ điều trị bệnh khí hư bạch đới, hoàng đới ở phụ nữ do nguyên nhân nhiễm trùng, nấm âm đạo, trùng roi âm đạo, viêm niêm mạc cổ tử cung và tử cung, viêm phần phụ (ống dẫn trứng, dây chằng) hoặc do nguyên nhân rối loạn nội tiết, nhiều hoặc ít nội tiết tố Folliculin.
Xem thêm chi tiết và đặt mua sản phẩm Hoàng Tố Nữ tại đây.
Bùi Việt Thắng (tổng hợp)
