Theo sách thuốc cổ Trung Quốc, tần giao dùng làm thuốc được ghi đầu tiên trong sách Bản kinh. Ngày nay, tần giao được dùng để bào chế sản phẩm Bổ xương khớp Cây Đa.
Vị thuốc tần giao
Tần giao là rễ của nhiều loại cây thuộc họ Long đởm – Gentianaceae. Long đởm là một họ thực vật có hoa, chứa khoảng 87 chi với hơn 1.655 loài.
Họ Long đởm có thể là loại cây thân gỗ nhỏ, cây bụi hay thông thường là cây thân thảo. Thường là loại cây thân rễ với các nốt sần ở rễ (mycorrhiza) là rất phổ biến. Các lá đơn mọc đối.
Một loài trong họ long đởm
Hoa của họ Long đởm có hình tia đối xứng và lưỡng tính với các đài hoa, cánh hoa liền và các nhị hoa trên tràng so le với các thùy tràng hoa. Có một đĩa có tuyến ở đáy của nhụy, và các hoa có kiểu đính noãn bên vách. Cụm hoa hình xim. Quả là loại quả nang cắt vách và nứt ra, ít khi thấy loại quả mọng. Hạt nhỏ với nội nhũ nhiều dầu và phôi mầm thẳng.
Theo Đông y thì tần giao có vị đắng cay, tính hơi hàn, quy vào các kinh như vị, đại trường, can, đởm. Chủ trị nóng rét, phong tê, gân xương co quắp, hoàng đản, đại tiện ra máu, lao nhiệt cốt chưng, trẻ con cam nóng...
Còn theo y học hiện đại thì tần giao có chứa các thành phần cơ bản như: Gentianin, gentianidin, alkaloide, gentanin A, B, C, gluco và ít dầu bay hơi... Các nhà khoa học cho rằng tần giao có tác dụng kháng viêm rõ rệt do thành phần gentianin A tác động lên hệ thần kinh làm hưng phấn chức năng tuyến yên - vỏ thượng thận. Mặt khác, thành phần gentianin A có tác dụng nâng cao đường huyết, hạ huyết áp và làm giảm nhịp tim trong thời gian ngắn. Thuốc còn tác dụng an thần, giảm đau, giải nhiệt, kháng histamin, chống choáng do dị ứng.
Bài thuốc hay từ tần giao
Trị thấp khớp (viêm đa khớp đau nhức, chân tay co quắp): Dùng tần giao 12g, độc hoạt 8g, xuyên khung 8g, bạch chỉ 10g, hải phong đằng 10g, nhũ hương 10g, đào nhân 10g, hoàng bá 10g, uy linh tiên 10g, hán phòng kỷ 12g, sắc uống ngày 1 thang, chia 2 - 3 lần.
Vị thuốc tần giao
Trị chứng hư lao (bao gồm lao phổi, sốt thấp về chiều tối, đêm ngủ ra mồ hôi): Dùng tần giao 20g, miết giáp 40g, địa cốt bì 40g, sài hồ 40g, tri mẫu 20g, đương quy 20g, tán bột mịn, mỗi ngày dùng 20g cho vào sắc với ô mai 1 quả, thanh hao 12g, uống vào lúc đi ngủ.
Hoặc tần giao 12g, địa cốt bì 12g, thanh hao 8g, cam thảo 8g, sắc uống ngày 1 thang, chia 3 lần.
Trị sưng đau răng lúc nhổ: Tần giao và phòng kỷ lượng bằng nhau, sấy khô, tán bột mịn rây cho vào nang thuốc 0,3g, trước khi nhổ răng 30 phút, uống 2 viên nang; sau khi nhổ, cứ 6 giờ uống 1 lần trong 3 ngày liền cho kết quả rất tốt.
Bổ xương khớp Cây Đa
Bổ xương khớp Cây Đa được bào chế từ các thành phần thảo dược như: Độc hoạt, phòng phong, ngưu tất, đỗ trọng, tang ký sinh, hoàng bá, xuyên khung, đương quy, cao xương, qui bản, sinh địa, tri mẫu, trần bì, bạch thược, phục linh, quế chi, cam thảo, tần giao, tế tân, đảng sâm.
Bổ xương khớp Cây Đa
Công dụng của Bổ xương khớp Cây Đa:
Cường kiện gân – xương – khớp, dùng cho các trường hợp:
- Cứng khớp, khô khớp, khớp kêu lục cục khi vận động.
- Thoái hóa xương khớp (thoái hóa đốt sống cổ, đốt sống lưng và vôi hóa cột sống).
- Đau lưng, đau vai gáy, thần kinh tọa.
- Nhức mỏi, buồn bẳn trong xương.
- Đau nhức xương khớp, gai cột sống.
- Loãng xương, xốp xương do thiều canxi.
- Trẻ em còi xương, chậm biết đi.
- Giảm trương lực cơ, chân tay co quắp, chuột rút ở người giảm canxi huyết.
Xem thêm chi tiết và đặt mua sản phẩm Bổ xương khớp Cây Đa tại đây.
Bùi Việt Thắng (tổng hợp)
