Tiểu hồi có mùi thơm đặc trưng, thêm vào các loại thức ăn giúp khử mùi hôi, tạo ra hương thơm; kích thích hệ thần kinh khứu giác, tạo cảm giác thèm ăn và có giá trị dinh dưỡng cao. Hiện nay, tiểu hồi được dùng để bào chế sản phẩm Bổ thận Ngũ Lão.
Vị thuốc tiểu hồi
Tiểu hồi hay tiểu hồi hương có tên khoa học là Foeniculum vulgare Mill., thuộc họ Hoa tán - Apiaceae.
Cây tiểu hồi
Tiểu hồi là loài cây thảo sống 2 năm hay nhiều năm cao 0,6-2m; rễ cứng, thân nhẵn, màu lục lờ, hơi có khía. Lá mọc so le, có bẹ phát triển; phiến lá xẻ lông chim 3-4 lần thành dải hình sợi. Cụm hoa hình tán kép mọc ở nách lá và ngọn cành; các tán hoa mang nhiều hoa nhỏ màu vàng lục. Quả nhỏ hình trứng thuôn, lúc đầu màu xanh lam, sau màu xanh nâu. Mùa hoa tháng 6-7; quả tháng 10.
Tiểu hồi mọc hoang ở vùng Địa Trung Hải. Việt Nam nhập trồng và cây mọc tốt. Tiểu hồi thường được trồng bằng gieo hạt, trên luống cách nhau 15cm. Đến năm sau nhổ ra trồng thành hàng cách nhau 60cm. Người ta thu hoạch quả chín ngả màu nâu trên những tán hoa trung bình trước và để cho chín dần trong một nơi thoáng khí. Khi các tán còn lại ngả màu nâu, người ta thu hái toàn bộ, cột lại thành bó, sau đó mới đập ra để lấy quả.
Theo Đông y thì hạt tiểu hồi vị cay, mùi thơm, tính ấm; có tác dụng tán hàn chỉ thống, lý khí hoà vị. Người ta dùng hạt chữa đau bụng do lạnh, đầy bụng, nôn mửa, ăn uống không tiêu, đau bụng do thận suy, giảm niệu và sỏi niệu, thống phong, kinh nguyệt không đều, bế kinh, thống kinh, đau ngực, cảm cúm, ho gà, đầy hơi, thiếu sữa, ký sinh trùng đường ruột và sốt rét cơn. Ngày dùng 4-8g, dạng thuốc sắc hay bột.
Rễ dùng làm thuốc thông tiểu tiện, chữa giảm niệu, sỏi niệu, viêm đường tiết niệu, thống phong, thống kinh. Ngày dùng 15-20g dạng thuốc chè hay sắc.
Hạt tiểu hồi
Hạt dùng ngoài làm thuốc hãm để rửa mắt sưng; lá giã đắp chữa căng vú, bầm máu, u bướu. Người ta cũng thường dùng dầu tiểu hồi, mỗi lần 1-5 giọt, ngày 2-3 lần.
Còn theo y học hiện đại thì quả tiểu hồi chứa một lượng tinh dầu (2-6%). Tinh dầu chứa 50-60% anethol, estragol, các carbur terpen, ceton terpen là fenchon, các vitamin (A, B8, B9, C) và các nguyên tố vi lượng C, Ca, P, K, S, Fe; rễ chứa 0,3% chất béo.
Khoa học đã chứng minh, tiểu hồi giúp làm giảm trương lực dạ dày, làm cho nhu động bình thường, rút ngắn thời gian đào thải, tăng nhu động và trương lực của ruột. Ngoài ra, tiểu hồi còn giúp hoãn giải cơ thắt, giảm nhẹ cơn đau, kháng khuẩn giải độc, các thành phần tinh dầu.
Bài thuốc hay từ tiểu hồi
Bổ thận, tráng dương: Tiểu hồi hương 8g, cật dê hai quả, đậu đen 100g, đỗ trọng 15g, gia vị vừa đủ. Cách làm: cật dê rửa sạch, xắt từng miếng nhỏ. Tiểu hồi hương, đậu đen, đỗ trọng rửa sạch, để ráo, cho vào túi vải gạc. Cho tất cả vào nồi, thêm lượng nước vừa đủ, nấu từ 30 - 60 phút, thêm gia vị cho vừa ăn. Bài thuốc này rất tốt cho những người dương hư, đau lưng, chân gối mỏi, sinh hoạt tình dục yếu.
Chữa đau lưng do suy thận, đái dầm: Tiểu hồi 10g, sao tán mịn, cật heo một cặp, cắt nhiều khía rồi rắc bột tiểu hồi vào, dùng tấm tàu hủ ki bọc lại, ram chín. Ngày một lần, dùng liền một tuần.
Tiểu hồi rất tốt cho sức khỏe
Chữa huyết trắng do tỳ thận hư hàn: Tiểu hồi 60g, gừng khô 15g, đường đen vừa đủ, sắc uống.
Chữa đau lưng thận suy, đau bụng, tiêu lỏng: Tiểu hồi non vừa đủ, gạo 30g nấu cháo.
Ôn trung trừ hàn, hành khí chỉ thống, dùng làm đồ uống thích hợp trong những ngày rét: Tiểu hồi hương 10g, đường đỏ lượng vừa đủ. Tiểu hồi hương rửa sạch, tán vụn, hãm với nước sôi trong bình kín, sau chừng 20 phút thì dùng được, khi dùng chế thêm đường đỏ với lượng thích hợp, uống thay trà trong ngày.
Chữa chậm kinh (biểu hiện chậm kinh, lượng máu kinh ít, sắc đỏ nhạt, bụng dưới đau âm ỉ, lưng mỏi, đại tiện lỏng,…): Tiểu hồi hương 6g, hoàng kỳ 30g, đương quy 15g, kỷ tử 15g, ngải diệp 10g, gừng nướng 6g, quế chi 10g, xuyên khung 8g, bạch thược 10g, thục địa 10g, ngưu tất 10g, ba kích 12g, nước 1000ml, sắc còn 600ml, chia làm 3 lần uống trong ngày. Hằng tháng, sau khi sạch kinh. Uống liên tục 10 - 15 ngày.
Bổ thận Ngũ Lão
Bổ thận Ngũ Lão được bào chế từ các thành phần thảo dược quý như: Thục địa, đan bì, trạch tả, sơn thù, bạch linh, hoài sơn, nhục quế, tiểu hồi, thỏ ty tử, ích trí nhân, Nattokinase, táo nhân, phục thần, viễn trí, phá cốt chi, bạch tật lê, cao bạch quả, cao đinh lăng, tang ký sinh, liên nhục.
Bổ thận Ngũ Lão
Bổ thận Ngũ Lão giúp bổ thận, dưỡng tâm, an thần, hỗ trợ điều trị tâm, thận yếu, gây mất ngủ, mệt mỏi, đau lưng, hay đi tiểu về đêm, tê mỏi chân tay.
Xem thêm thông tin chi tiết và đặt mua sản phẩm Bổ thận Ngũ Lão tại đây.
Bùi Việt Thắng (tổng hợp)
