Viễn chí là vị thuốc được sử dụng lâu đời trong Đông y. Hiện nay, viễn chí được dùng để bào chế sản phẩm Bổ thận Ngũ Lão.
Vị thuốc viễn chí
Viễn chí còn gọi khổ viễn chí, yêu nhiễu, cức quyển, nga quản chí thống, chí nhục, chí thông, viễn chí nhục; tên khoa học là Polygala Tenuifolia Willd, thuộc họ Viễn chí - Polygalaceae.
Cây thuốc viễn chí
Cây viễn chí là loài cây thảo, cao 10-20cm. Cành có ngay từ gốc. Cành nhỏ hình sợi mọc lan ra, trên có lông mịn. Lá mọc so le gồm nhiều dạng: lá phía dưới hình bầu dục, rộng 4-5mm; lá phía trên hình dải, đầu nhọn, dài 20mm, rộng 3-5mm, mép lá cuốn xuống mặt dưới. Hoa mọc thành chùm gầy, ngắn. Hoa xanh nhạt ở dưới, trắng ở giữa, tím ở đỉnh. Quả nang, nhẵn, hình bầu dục. Cây này mọc hoang ở Bắc Thái, Thanh Hóa, Nam Hà.
Vào mùa xuân, người ta thu hái viễn chí bỏ thân tàn, rễ con và đất, phơi cho vỏ hơi nhăn, rút bỏ lõi gỗ, phơi khô là dùng được. Dược liệu viễn chí có hình ống, dài khoảng 3-13cm, đường kính 0,3 – 1cm. Vỏ ngoài mầu vàng tro, có đường nhăn ngang và vân nứt tương đối dầy và lõm sâu hoặc có vân dọc nhỏ và vết rễ nhánh như cái máng nhỏ. Dược liệu viễn chí dòn, dễ bẻ gẫy, mặt cắt ngang mầu trắng vàng, ở giữa rỗng; hơi có mùi, vị đắng, hơi cay, nhai có cảm giác tê cuống họng.
Theo Đông y thì viễn chí vị đắng, hơi cay, tính ôn, vào kinh Tâm, Can, Tỳ; có tác dụng: bổ bất túc, trừ tà khí, lợi cửu khiếu, thính nhĩ, minh mục, cường chí, giải độc, an thần, ích trí, khứ đờm, giải uất… Viễn chí chủ trị: ho nghịch thương trung, tâm thần hay quên, kiên tráng dương đạo, trị thận tích, bôn đồn, trị lo sợ, hay quên, mộng tinh, di tinh, mất ngủ, ho nhiều dờm, mụn nhọt, ghẻ lở.
Vị thuốc viễn chí
Còn theo nghiên cứu của y học hiện đại thì viễn chí có chứa các chất như: Saponozit, polygalit, chất nhựa và một chất có tinh thể gọi là onsixin. Viễn chí có tác dụng hạ áp, ức chế vi khuần gram dương, trực khuẩn lỵ, thương hàn và trực khuẩn lao ở người
Một số bài thuốc sử dụng viễn chí
Dưỡng tâm, an thần; dùng cho các trường hợp suy nhược thần kinh, quên lẫn, rối loạn trí nhớ: Nhân sâm hoặc đẳng sâm 30g, phục linh 30g, thạch xương bồ 20g, viễn chí 20g. Tất cả sấy khô, tán bột làm hoàn hồ. Chia cho 5 - 7 ngày, mỗi ngày uống 1 - 2 lần.
Trị chứng bệnh máu không đủ nuôi tim (tâm huyết bất túc), dễ quên, hồi hộp, mất ngủ, ngủ mê nhiều: Đảng sâm 10g, viễn chí 10g, mạch môn đông 10g, phục linh 10g, đương quy 10g, bạch thược 10g, sinh khương 10g, đại táo 10g, cam thảo 3g, quế tâm 3g. Quế tâm tán bột để riêng. Các vị khác sắc lấy nước, hòa bột quế vào uống.
Cháo viễn chí rất tốt cho sức khỏe
Trừ đờm, chữa ho: Viễn chí 12g, trần bì 4g, cam thảo 4g, sắc uống.
Chữa trẻ em sốt cao co giật: Viễn chí 8g, sinh địa 8g, câu đằng 8g, thiên trúc hoàng 8g, sắc uống.
Bột viễn chí chiêu nước cơm; dùng cho các trường hợp suy nhược thần kinh, quên lẫn, giảm trí nhớ, tim đập mạnh, loạn nhịp, mất ngủ: Viễn chí tán bột mịn. Mỗi lần uống 10g, ngày 2 lần, uống với nước cơm hoặc cháo.
Cháo viễn chí táo nhân, dùng cho các trường hợp tim đập mạnh, loạn nhịp, quên lẫn, giảm trí nhớ, mất ngủ, ho, nhiều đờm: Viễn chí 10g, toan táo nhân sao 10g, gạo tẻ 50g. Sắc các vị thuốc lấy nước, bỏ bã, cho gạo vào nấu cháo. Cho ăn vào buổi tối trước khi ngủ.
Bổ thận Ngũ Lão
Bổ thận Ngũ Lão được bào chế từ các thành phần thảo dược như: Thục địa, đan bì, trạch tả, sơn thù, bạch linh, hoài sơn, nhục quế, tiểu hồi, thỏ ty tử, ích trí nhân, Nattokinase, táo nhân, phục thần, viễn chí, phá cốt chi, bạch tật lê, cao bạch quả, cao đinh lăng, tang ký sinh, liên nhục.
Bổ thận Ngũ Lão
Bổ thận Ngũ Lão giúp bổ thận, dưỡng tâm, an thần, hỗ trợ điều trị tâm, thận yếu, gây mất ngủ, mệt mỏi, đau lưng, hay đi tiểu về đêm, tê mỏi chân tay.
Bổ thận Ngũ Lão được dùng cho người già tâm, thận âm, thận dương yếu hay mất ngủ, mệt mỏi, đau lưng, hay đi tiểu đêm, tê mỏi chân tay.
Xem thêm chi tiết và đặt mua sản phẩm Bổ thận Ngũ Lão tại đây.
Bùi Việt Thắng (tổng hợp)
