Các hoạt chất mà thực phẩm chức năng mang lại cho con người chính là những vị thuốc quý, giúp con người phòng và chữa bệnh, kể cả những bệnh hiểm nghèo.
Thế giới sử dụng thực phẩm chức năng như thế nào?
Các nước phát triển có xu hướng ưa chuộng các thực phẩm chức năng hơn là dùng thuốc, theo quan điểm phòng bệnh hơn chữa bệnh. Vì vậy, đa số các tập đoàn sản xuất thuốc đang chuyển sang sản xuất thực phẩm chức năng và tìm được đối tượng tiêu thụ lớn hơn. Doanh thu hàng năm của các loại thuc pham chuc nang đã vượt con số 100 tỷ USD. Trong khu vực, Malaysia đã xây dựng Viện Công nghệ Sinh học Dược phẩm nằm trong “Thung lũng Công nghệ sinh học – Bio Valley”; Trung Quốc xây dựng “Thung lũng thuốc” lớn nhất thế giới để sản xuất dược phẩm và là nước có nhiều thành công trong việc nâng cấp công nghệ y dược cổ truyền thành công nghệ cao…
Những thành tựu của công nghệ enzym trong việc tạo ra các peptid có chuỗi ngắn, trọng lượng phân tử thấp và có hoạt tính sinh lý, đang mở ra triển vọng mới đóng góp cho sự phát triển của công nghiệp chế biến thực phẩm chức năng theo hướng điều khiển các hệ enzym trong cơ thể. Ví dụ, các dipeptid có tác dụng chống tăng huyết áp, tetrapeptid chống thụ thai, heptapeptid ức chế hình thành di căn, hexa-decapeptid kích thích tăng miễn dịch… Chế phẩm dipeptid (Ile-Tyr) – ức chế ACE (enzym chuyển hoá antegiotensin) tách chiết từ thịt của cá cơm, cá mòi có thể giúp ngư dân, hải quân, thợ lặn làm việc lâu dưới biển vào mùa đông mà vẫn ấm người và không tăng huyết áp.
Nhiều phụ gia có từ động vật, thực vật, vi sinh vật… được đưa vào thành phần thực phẩm chức năng có thể điều khiển được chức năng của từng bộ phận trong cơ thể và phòng chống một số bệnh, kể cả bệnh hiểm nghèo (tăng tạo máu, tăng trí nhớ, tăng hoạt động cơ bắp, tăng miễn dịch, chống lão hoá, chống “bất lực”, chống thụ thai, cai nghiện, chống di căn…). Điều này sẽ góp phần cụ thể hoá nguyện vọng xa xưa của loài người trên trái đất: Thức ăn cũng sẽ là những vị thuốc!
Sử dụng thực phẩm chức năng tại Việt Nam
Gần đây, một số thực phẩm chức năng do Việt Nam sản xuất trên cơ sở ứng dụng công nghệ sinh học để nâng cấp công nghệ cổ truyền, đã được đưa ra thị trường nhằm phục vụ nội tiêu và xuất khẩu. Một số nguyên liệu được sử dụng để nghiên cứu và phát triển thực phẩm chức năng như nhung hươu sao, hải sâm, đậu nành, cá hồi, tổ yến, trái cam, trái bưởi, củ tỏi…Các sản phẩm này là kết quả nghiên cứu của các chương trình khoa học và công nghệ do các viện nghiên cứu, các trường đại học trong nước tiến hành. Đó là các chế phẩm nhuận gan, lợi mật, tạo máu, dưỡng não, sáng mắt, tăng cường sinh lực… đang được người tiêu dùng ưa thích. Các sản phẩm này có thể thay thế một phần hàng ngoại nhập.
Thế giới hiện đại đang có xu hướng quay về với các hợp chất thiên nhiên có trong động vật và thực vật, khai thác kinh nghiệm y học cổ truyền và văn minh ẩm thực của các dân tộc phương Đông, hạn chế tối đa việc đưa các hoá chất vào cơ thể – thủ phạm của các phản ứng phụ, quen thuốc, nhờn thuốc hiện nay. Xu thế này cùng với những thành công bước đầu đã đạt được về tài nguyên sinh học sẽ giúp Việt Nam có nhiều lợi thế trong phát triển lĩnh vực này trong thời gian tới. Việc sinh sau đẻ muộn của ngành hàng này tại Việt Nam do nhiều yếu tố về công nghệ, nhận thức, văn hóa… nhưng chúng ta không thể đứng ngoài xu hướng chung của thế giới nếu không muốn mình bị tụt lại phía sau trong sự phát triển chung của toàn cầu.
